تولیدکنندگان محتوا به‌شکلی گسترده و بی‌سابقه وارد عرصهٔ سنتی سینما و تلویزیون شده‌اند و یوتیوب موتور اصلی این تحول است. در این گزارش، نگاهی می‌اندازیم به خالقان محتوای شناخته‌شده و نوظهور اروپایی که باید نامشان را به خاطر سپرد.
تابستان امسال، گیشهٔ جهانی سینمای مستقل دستخوش انفجاری بی‌سابقه شد و عامل آن دو یوتیوبرِ بیست‌وچندساله بودند: فیلم ترسناکِ کم‌بودجهٔ «وسواس» (Obsession) ساختهٔ کری بارکر و تریلر روان‌شناختیِ «اتاق‌های پشتی» (Backrooms) به کارگردانی کین پارسونز، روی هم رفته نزدیک به یک میلیارد دلار از سینماهای سراسر جهان فروختند. انگار که سرانجام هالیوود توانسته بود نسل زد — و نسل‌های پیشین — را دوباره به سالن‌های سینما بکشاند.
جدول محتوا
نه‌تنها بارکر و پارسونز جوان‌ترین کارگردانان تاریخ سینما شدند که در هفتهٔ اکران توانستند صدرنشین گیشهٔ آمریکا شوند — بارکر ۲۷ ساله و پارسونز تنها ۲۱ سال دارد — بلکه این ارقام چیزی ملموس‌تر را نیز اثبات کردند: یوتیوب واقعاً سرزمینی حاصلخیز برای پرورش استعدادهایی است که می‌توانند در فضاهای دیگر نیز بازدهی بزرگ خلق کنند.
پدرو پینا، نایب‌رئیس یوتیوب برای اروپا، خاورمیانه و آفریقا، می‌گوید: «خالقان برتر محتوا از هم‌اکنون مثل استودیوهای نسل آینده عمل می‌کنند. همین چند هفتهٔ پیش شاهد بودیم که کریتورها روی فرش قرمز جشنواره‌های معتبر ونیز و کن قدم می‌زدند و آثارشان را پیش‌نمایش می‌دادند. این قصه‌گویان، کارهایشان را در کنار بهترین‌های سینمای سنتی روی پردهٔ بزرگ به نمایش می‌گذارند و ثابت می‌کنند که داستان‌گویی خوب، داستان‌گویی خوب است — مهم نیست کجا آغاز شده باشد. تحول بزرگ این است که استعدادها دیگر نیازی ندارند در اتاق‌های هیئت‌مدیره بنشینند و منتظر اجازه بمانند. در یوتیوب، کریتورها خودشان چراغ سبز را به خودشان نشان می‌دهند.»
کریتورها از رابطه‌ای مستقیم و دوطرفه با مخاطبانشان بهره‌مند هستند — چیزی فوق‌العاده ارزشمند — و به گفتهٔ پینا، همین «پیوند اصیل و شخصی» است که امروز دنیای سرگرمی را به حرکت درمی‌آورد.
او ادامه می‌دهد: «فراتر از اصالت، کریتورها رویکردی چابک و داده‌محور به تولید دارند که با چرخه‌های سنتی تلویزیون همخوانی ندارد. یک کریتور در واقع ترکیبی از یک قصه‌گو و یک دانشمند داده در یک نفر است. به‌محض خاموش شدن دوربین، وارد یوتیوب استودیو می‌شوند تا ثانیه‌به‌ثانیه منحنی ماندگاری مخاطب را تحلیل کنند، بازخوردهای جامعه را بخوانند و فرمت، لحن و ریتم را برای آپلود بعدی اصلاح کنند. پخش‌کنندگانِ پیشرو و آینده‌نگری که حاضرند آزمایش کنند و این رویکرد چابک را بپذیرند، نتایج آن را در گسترش دامنهٔ مخاطب و درآمدشان مشاهده می‌کنند.»
اما یوتیوب اقیانوسی بی‌کران است و یافتن استعداد مناسب در آن می‌تواند دشوار باشد. به همین دلیل، مجموعه‌ای دست‌چین‌شده از استعدادهای شناخته‌شده و نوظهور اروپایی را گرد آورده‌ایم — کسانی که مسیر عبور از دنیای آنلاین به عرصهٔ سنتی سینما و تلویزیون را طی می‌کنند — و نظرشان را دربارهٔ اینکه چرا الان بهترین زمان برای فعالیت در عرصهٔ تولید محتواست، شنیده‌ایم.
مکس فاش
بریتانیا
یوتیوبر و کمدین بریتانیایی مکس فاش، که کانالش را در سال ۲۰۱۷ راه‌اندازی کرد، بیش از هر چیز به خاطر حقه‌های ویروسی، شوخی‌های گستاخانه و آزمایش‌های اجتماعی بزرگ‌مقیاسش شناخته می‌شود. از جمله معروف‌ترین کارهایش نصب تابلوی «به لوتون خوش آمدید» نزدیک فرودگاه گتویک بود — دو فرودگاه بریتانیایی که بیش از هشتاد کیلومتر از هم فاصله دارند — تا مسافران تازه‌فرودآمده را گیج کند. همچنین توانست با بهره‌برداری از نبود شرایط ورود سخت‌گیرانه، به مسابقهٔ بدن‌سازی مستر یونیورس نفوذ کند و در آن رقابت کند.
در سال ۲۰۲۵، تور جهانی استندآپ کمدی خود به نام «لوپهول» (Loophole) را به پایان رساند؛ ۷۲ اجرا در ۱۳ کشور. کانال یوتیوبش اکنون ۵.۲ میلیون دنبال‌کننده دارد. او زمانی که با ما صحبت می‌کند، تازه ضبط مسابقهٔ تلویزیونی «مسترمایند» بی‌بی‌سی را به‌عنوان شرکت‌کننده تمام کرده و در برنامهٔ «سلبریتی مسترشف» بریتانیا نیز حضور داشته است.
وقتی از او دربارهٔ جابه‌جایی قدرت یوتیوبرها در فضاهای سنتی‌تر رسانه‌ای می‌پرسیم، فاش می‌گوید: «ما سال‌هاست که این را پیش‌بینی می‌کردیم.»
او ادامه می‌دهد: «این موضوع برای کریتورها تازه نیست. موج‌هایی از کریتورها آمده‌اند و رفته‌اند، میلیون‌ها دلار درآورده‌اند و بازنشسته شده‌اند، اما الان این موضوع به بخشی از روح زمانه و فرهنگ عمومی تبدیل شده. یوتیوب دارد جدی‌تر گرفته می‌شود.»
فاش با اشاره به موفقیت بارکر و پارسونز می‌گوید راز موفقیتشان این است که «آن‌ها فرصت داشتند شکست بخورند و از طریق آزمون‌وخطا در یوتیوب چیز بسازند.» «یوتیوب تنها جایی است که در بریتانیا به‌عنوان زمین تمرین برای استعدادهای جدید عمل می‌کند. قدیم‌ها تلویزیون کودک یا رادیو بود، اما حالا — با کاهش بودجهٔ رادیوها و شبکه‌های محلی — باید اسمی داشته باشی تا بتوانی به پروژه‌ای بزرگ وصل شوی. هیچ راه دیگری برای ظهور استعدادهای جدید وجود ندارد جز فضای آنلاین. تو ارباب سرنوشت خودت هستی؛ می‌توانی شکست بخوری و می‌توانی چیزهای جدید امتحان کنی.»
لنا ماهفوف
فرانسه
لنا ماهفوف، تولیدکنندهٔ محتوای فرانسوی-الجزایری‌تبار که با نام «لنا سیچویشنز» شناخته می‌شود، شاید یکی از معروف‌ترین یوتیوبرهایی باشد که از فرانسه برخاسته‌اند. او کانال سبک‌زندگی‌اش «Lena Situations» را در سال ۲۰۱۷ راه‌اندازی کرد و آن را به یک کسب‌وکار گسترده‌تر در حوزهٔ سرگرمی و مُد تبدیل کرد. ویدیوهایش که حول مد، سفر، دوستی و زندگی روزمره می‌چرخیدند، برایش پایگاه وفاداری از طرفداران ساختند و کانال یوتیوبش اکنون ۳.۲ میلیون مشترک دارد. مجموعه‌ویدیوهای امضایی‌اش با عنوان «ولاگ‌های اوت» به بخشی تعیین‌کننده از هویت آنلاینش تبدیل شد — او دهمین و آخرین فصل این مجموعه را در ماه اوت به پایان رساند.
در سال ۲۰۲۱، مجلهٔ فوربس فرانسه او را در فهرست سالانهٔ «۳۰ زیر ۳۰» در بخش سینما و سرگرمی قرار داد و سال بعد میزبانی پادکست «کاناپه سیس پلاس» را آغاز کرد. او با آدیداس همکاری و مجموعه‌ای از کفش‌های ورزشی عرضه کرده، کتاب پرفروشی با عنوان «همیشه بیشتر» نوشته، داور مهمان «درگ ریس فرانسه» بوده و برند مد و سبک‌زندگی خودش به نام «هتل ماهفوف» را راه‌اندازی کرده است. در سال ۲۰۲۲، او تاریخ‌ساز شد و به‌عنوان نخستین تولیدکنندهٔ محتوای فرانسوی به مراسم مِت گالا دعوت شد.
تورگه اولریش
آلمان
کمدین آلمانی تورگه اولریش، معروف به «فرش‌تورگه»، دو دهه پیش از شهر کوچکش وسلبورن در آلمان شروع به ساخت ویدیو در یوتیوب کرد. اسکچ‌های کمدی و شخصیت‌های داستانی متنوعش او را به یکی از موفق‌ترین یوتیوبرهای آلمانی‌زبان تبدیل کرده‌اند.
پیش از آنکه سرگرمی را به شغل تمام‌وقتش تبدیل کند، اولریش تحصیل‌کرده و شاغل در حوزهٔ تدریس بود. از آن زمان تاکنون به‌عنوان بازیگر، نویسنده و صداپیشه فعالیت کرده و در پروژه‌های آلمانی از جمله فیلم «ببین کی برگشته» (۲۰۱۵) و «سالاد سیب‌زمینی ۳: موزیکال» (۲۰۲۰) ایفای نقش کرده است.
او با اشاره به اینکه برنامهٔ کمدی محبوبش «لیتل بریتن» است، اذعان می‌کند که امروز احتمالاً نمی‌شد چنین برنامه‌ای ساخت — به خاطر طنز مرزی و گاه آزاردهنده‌اش — چنان‌که بی‌بی‌سی اخیراً برخی اسکچ‌ها را از پلتفرم آی‌پلیرش حذف کرده است. او بر لزوم مراقبت از محتوا تأکید می‌کند، چرا که مخاطبان معمولاً سریع در بخش نظرات واکنش نشان می‌دهند.
«برای من به‌عنوان یک کمدین و وقتی فیلم‌نامه‌هایم را می‌نویسم، باید مطمئن شوم که طنزم آزاردهنده نیست. باید واقعاً مراقب باشی که به کسی آسیب نرسانی.»
او اکنون با شبکهٔ عمومی آلمان (ZDF) روی برنامهٔ «نبرد پرچم‌ها» کار می‌کند — یک مسابقهٔ ماجراجویی-واقعیت‌نما که خودش خالق و ستاره‌اش است. توزیع‌کنندهٔ بلژیکی «پریمیتیوز» فرمت این برنامه را امسال در بازار میپکام به خریداران بین‌المللی عرضه می‌کند. این برنامه که با همکاری شرکت تولید «رُزِز آر بلو» و به مناسبت بیستمین سالگرد کانال یوتیوبش توسعه یافته، ترکیبی است از دنیای بازی در فضای باز، استراتژی، نوآوری فناورانه و روایت بصری فراگیر.
اما خارج از تلویزیون، اولریش اعتراف می‌کند که عاشق آزادی و سرعت ارتباط مستقیم با مخاطبش از طریق یوتیوب و دیگر شبکه‌های اجتماعی است.
«در فضای سنتی گاهی سال‌ها طول می‌کشد تا ایده‌ات را ببینی که جان بگیرد، در حالی که وقتی محتوای خودم را آپلود می‌کنم، می‌توانم همین‌جا از خانه‌ام این کار را بکنم.»
«نکتهٔ فوق‌العاده این است که صبح از خواب بیدار شوم، ایده‌ای داشته باشم و عصر همان روز ویدیو را آپلود کنم — پس می‌توانم خیلی سریع‌تر به اتفاقات دنیا واکنش نشان دهم. با شرکت‌های بزرگ تلویزیونی، این کار ممکن است سال‌ها طول بکشد.»
یِس تئوری
سوئد – آمریکا – کانادا – مصر
هرچند «یس تئوری» در مونترال کانادا تأسیس شده، اعضایش پیشینه‌های فرهنگی متنوعی دارند و بنیان‌گذارانش از سوئد، مصر، آمریکا و کانادا آمده‌اند. این گروه در سال ۲۰۱۵ توسط توماس براگ، مت دِیجِر، عمار کندیل و دِرین اِمره تأسیس شد و با ویدیوهایی دربارهٔ سفر، ماجراجویی و — در پی حملات تروریستی بیروت و پاریس — فراگیری و همبستگی، جای خود را باز کرد.
محتوای آن‌ها اغلب شامل سفرهای بداهه، چالش‌های غیرمعمول و تعامل با غریبه‌ها در سراسر جهان است. آن‌ها با شعار «ناراحتی را جست‌وجو کن» (Seek Discomfort) شناخته می‌شوند — شعاری که مردم را تشویق می‌کند از منطقهٔ امنشان بیرون بیایند و تجربه‌های تازه را در آغوش بگیرند.
با گذشت زمان، این کانال به جامعه‌ای بزرگ آنلاین تبدیل شده و اعضایش وارد حوزهٔ مستندسازی و رویدادهای زنده نیز شده‌اند. در سال ۲۰۲۲، کندیل مستند «پروژهٔ مرد یخی» را کارگردانی کرد که ماجرای ورزشکار افراطی آندرس هوفمن را در تلاش برای انجام اولین سه‌گانهٔ تمام‌مسافت تاریخ در قطب جنوب دنبال می‌کرد. آن‌ها بیش از ۱۰ میلیون مشترک در یوتیوب دارند.
توماس براگ به دِدلاین می‌گوید: «کریتورها می‌توانند خیلی سریع‌تر از تلویزیون سنتی حرکت کنند و با فرهنگ — که با سرعتی فزاینده تغییر می‌کند — مرتبط بمانند. کریتورها همچنین آموخته‌اند که با بودجه‌های بسیار کمتر، داستان‌های باکیفیت تعریف کنند و اغلب چندین کلاه به سر دارند — از بازیگری گرفته تا تهیه‌کنندگی، کارگردانی و تدوین. همین همه‌فن‌حریفی باعث می‌شود بتوانند در هر بخش از فرایند، لمس شخصی خودشان را وارد کنند و نهایتاً داستان‌هایشان احساس نزدیک‌تر و صمیمی‌تری به مخاطب بدهد.»
فرانچسکو اوجانو
ایتالیا
پس از نُه سال فعالیت به‌عنوان خبرنگار در مجلهٔ ونیتی فر ایتالیا، روزنامه‌نگار ایتالیایی فرانچسکو اوجانو تصمیم گرفت مسیر مستقل خود را در پیش بگیرد. او در سال ۲۰۱۹ خبرنامه‌های دیجیتال شخصی‌اش را راه‌اندازی کرد و در ۲۰۲۰ به استارتاپ رسانه‌ای «ویل مدیا» پیوست. نهایتاً در سال ۲۰۲۴ کانال یوتیوب خود را افتتاح کرد. محتوای او — که در اینستاگرام نیز منتشر می‌شود — بر مسائل روز متمرکز است؛ از واکاوی ماجرای اختلاف مکلمور و اد شیرن گرفته تا پرنس هری و مگان و تیراندازی‌های سازمان مهاجرت و گمرک آمریکا در مینیاپولیس در اوایل امسال.
هرچند تعداد مشترکانش در رتبهٔ میانی قرار دارد (در یوتیوب ۵۷,۴۰۰ و در اینستاگرام ۲۹۸,۰۰۰ مشترک)، اوجانو معتقد است آنچه اهمیت دارد «کیفیت تعامل است — اینکه مخاطب چقدر واکنش نشان می‌دهد، به اشتراک می‌گذارد، بازمی‌گردد و به شما اعتماد می‌کند.»
او می‌گوید: «قدرت یک جامعه همین‌جا سنجیده می‌شود. یک حوزهٔ عمودی تخصصی با ۲۰ هزار نفر پرشور، بسیار ارزشمندتر از یک پروژهٔ پراکنده با ۲۰۰ هزار دنبال‌کننده است.»
او ادامه می‌دهد: «چیزی که در یوتیوب بیشتر از همه دوستش دارم، آزادی انتخاب موضوع، فرمت، مدت‌زمان و لحن است — آزادی‌ای که به‌سختی در جای دیگری پیدا می‌شود. دوست دارم این آزادی را با منابع و تخصص نهادهایی مثل نتفلیکس یا استودیوهای بزرگ ترکیب کنم تا بتوانم در زمینهٔ تولید، نویسندگی و فرمت بزرگ‌تر فکر کنم. من آن نهادها را تقویت‌کنندگان خلاقیت می‌بینم.»
آنا کرملینگ
سوئد
شطرنج‌باز سوئدی-اسپانیایی آنا کرملینگ یکی از بزرگ‌ترین و موفق‌ترین یوتیوبرهای سوئد در سطح بین‌المللی است. او دارای عنوان «استاد فیده زنان» است و سوئد را در چندین المپیاد شطرنج نمایندگی کرده. بیش از ۱.۷ میلیون مشترک در یوتیوب و ۵۰۰ هزار در تویچ دارد و مرتباً در مسابقات شطرنج، مصاحبه‌ها — جایی که با دیگر قهرمانان شطرنج بازی می‌کند — و ولاگ‌های سفر حضور دارد.
کرملینگ می‌گوید: «رسانه‌های سنتی همیشه داستان‌گویی‌ای که پشت هر ویدیو نهفته است را به‌طور کامل درک نمی‌کنند. یک ویدیو در یوتیوب اساساً یک داستان است و هرچه عملکرد بهتری داشته باشد، احتمالاً داستان جذاب‌تری دارد. همچنین فکر می‌کنم رسانه‌های سنتی و مردم به‌طور کلی، تفکری که پشت هر عنوان، تصویر بندانگشتی و مفهوم قرار دارد را دست‌کم می‌گیرند. همه‌چیز با دقت فکر شده تا بهترین بسته‌بندی ممکن برای آن داستان ایجاد شود.»
ناتالیا سیسیک
لهستان
شخصیت اینترنتی برجستهٔ لهستانی ناتالیا سیسیک به یکی از برترین تولیدکنندگان محتوا در لهستان تبدیل شده است. او ابتدا حضور خود را در تیک‌تاک با ویدیوهای لب‌خوانی، رقص و کاور موسیقی بنا کرد، با این آرزو که به صنعت موسیقی راه پیدا کند. دوست‌پسر و مدیرش، یارک کوستژوا، که آن زمان در یونیورسال میوزیک کار می‌کرد، به او کمک کرد تا با کمدی و انواع مختلف محتوا آزمایش کند تا اینکه با هم به فرمت «نیوز نا ژیش» (خبرهای امروز) رسیدند — یک فرمت خبری روزانه که اکنون بسیار موفق است و مخاطبان جوان را هدف می‌گیرد.
سیسیک می‌گوید: «در دوران همه‌گیری دیدیم که چقدر اطلاعات نادرست در فضای آنلاین منتشر می‌شود و حس کردیم لحظهٔ مناسبی است تا از تجربه‌ای که طی سال‌ها به دست آورده بودیم استفاده کنیم و چیزی معنادارتر خلق کنیم. آن موقع بود که ایدهٔ ‘خبرهای امروز’ شکل گرفت.»
او ادامه می‌دهد: «ما فکر نمی‌کنیم موضوع واقعاً رقابت با رسانه‌های سنتی باشد. ما داریم کاری متفاوت انجام می‌دهیم. کریتورها مخاطب را در سطحی بسیار شخصی درک می‌کنند. ما هر روز در تماس مستقیم با مخاطبمان هستیم و می‌توانیم سریع ببینیم چه چیزی برایشان مهم است، چه چیزی را نمی‌فهمند و چه چیزی باعث می‌شود از اسکرول کردن دست بردارند. رسانه‌های سنتی گاهی فراموش می‌کنند که مردم دیگر اطلاعات را آن‌طور که ۱۰ یا ۲۰ سال پیش مصرف می‌کردند، مصرف نمی‌کنند.»
النا هِرائیز مدینا
اسپانیا
النا هِرائیز مدینا، با نام آنلاین «لینگوریوسا»، فعالیتش در یوتیوب را در سال ۲۰۱۹ آغاز کرد. در ابتدا ویدیوهایش رو به کسانی بود که می‌خواستند اسپانیایی را به‌عنوان زبان خارجی یاد بگیرند و موضوعات دستوری را درک کنند. اما پس از انتشار ویدیوهایی که گویش‌های مختلف اسپانیایی را تحلیل می‌کردند، هجومی عظیم از دنبال‌کنندگان اسپانیایی‌زبانِ بومی به سویش سرازیر شد.
از آن زمان تاکنون، او هم‌مجری برنامهٔ احیاشدهٔ تلویزیون عمومی اسپانیا «سیفراس ای لتراس» — نسخهٔ اسپانیایی مسابقهٔ قدیمی بریتانیایی «کانت‌داون» — در شبکهٔ لا ۲ بوده و همچنین هم‌مجری پادکست علم و علوم انسانی «تو از علوم، من از ادبیات» شده است.
او می‌گوید: «تفاوت اصلی بین رسانه‌های سنتی و تولیدکنندگان محتوا این است که رسانه‌های سنتی همیشه حرفه‌ای بودن را با جدیت خشک یکی می‌گیرند. معمولاً قوانین سخت‌گیرانه‌ای دربارهٔ نحوهٔ لباس پوشیدن، حرف زدن و رفتار وجود دارد — همه‌چیز بسیار رسمی‌تر از آن اصالتی است که در پلتفرم‌های اجتماعی انتظارش می‌رود.»
«با ظهور هوش مصنوعی، محتوایی که خام و انسانی به نظر برسد — محتوایی که ثابت کند آنچه تماشا می‌کنید مستقیماً از یک انسان واقعی آمده و نه از یک ماشین — ارزش بی‌اندازه‌ای پیدا کرده است. هرچه محتوا کمتر صیقل‌خورده به نظر برسد، عمیق‌تر با مخاطب واقعی ارتباط برقرار می‌کند. به همین دلیل است که شبکه‌های اجتماعی این‌قدر قدرتمندند: مردم بسیار بیشتر با کریتورهایی که خودشان هستند ارتباط برقرار می‌کنند تا با چهره‌های رسمی رسانه‌های سنتی.»
L-R Clockwise: Max Fosh, Torge Oelrich, Anna Cramling, Natalia Sisek & Jarek Kostrzewa & Thomas Brag of Yes Theory